17 februari 2018 t/m 10 juni 2018

Jean Brusselmans

Mijn Vlaanderenland

Wars van elke stroming die de kunst in de eerste helft van de twintigste eeuw beïnvloedt, bouwt de Belgische kunstenaar Jean Brusselmans (1884 – 1953) aan een eigenzinnig oeuvre. Een hoofdrol hierin is weggelegd voor het glooiende land en dorpse leven van Belgisch Brabant. Voor het eerst sinds lange tijd krijgt deze belangrijke kunstenaar in het Gemeentemuseum een volwaardige tentoonstelling buiten de Belgische landsgrenzen. Getoond worden zo’n veertig schilderijen met een focus op de jaren 1930 en 1940, waaronder een aantal onontdekte parels uit privécollecties.

Terwijl zijn directe tijdgenoten, onder wie Rik Wouters, Constant Permeke en Gustave De Smet, na de Eerste Wereldoorlog naam maken als leiders van een nieuwe avant garde in de Belgische schilderkunst, blijft Brusselmans onder de radar. Zijn stugheid en zijn fysieke afstand tot de kunstwereld - hij woont bijna een leven lang in het landelijke Dilbeek, een plaats ten westen van Brussel - staan succes in de weg. In de luwte - en in grote armoede - ontwikkelt Brusselmans zijn eigen stijl. Pas in de jaren 1940 krijgt hij voorzichtige erkenning, al blijft zijn werk bij het grote publiek relatief onbekend.

In de luwte - en in grote armoede - ontwikkelt Brusselmans zijn eigen stijl

Alledaagse onderwerpen
Brusselmans besluit in 1904, op twintigjarige leeftijd, zijn leven te wijden aan de schilderkunst. Hij neemt ontslag als steendrukker en stopt zijn lessen aan de Brusselse kunstacademie. Samen met oud-studiegenoot Rik Wouters huurt hij een atelier op een zolderverdieping in Brussel. De jaren die volgen, staan in het teken van een artistieke ontdekkingstocht, waarin Brusselmans een scherp oog ontwikkelt voor ritmische patronen, dessins en geometrische motieven in alledaagse onderwerpen: de jurk van zijn vrouw, een storm op zee, borden in een servieskast, een winterlandschap, lapjes akkers. Brusselmans schematiseert en abstraheert, maar evolueert nooit volledig naar non-figuratieve kunst.

Al snel wordt hij gezien als Vlaamse expressionist, tot groot ongenoegen van de kunstenaar zelf. Hij wil geen emoties weergeven in zijn kunst. Brusselmans kiest zijn onderwerpen als aanleiding voor experimenten van lijnen, vlakken, kleuren en patronen. De zee, een besneeuwd veld, een schelp of een vaas met bloemen geven hem de aanzet om zich uit te leven met kleuren, patronen en in compositie.  In dit opzicht sluit zijn werk beter aan bij Henri Matisse en Paul Cézanne dan bij de traditie van de Belgische expressionisten. 

Zijn eigenwijze verwerping van elk -isme en elke school die aan hem wordt toegedicht, maakt van Brusselmans een uitgesproken ‘kunstenaars kunstenaar’. Voor hedendaagse schilders heeft zijn verkenning van het beeldvlak nog altijd een grote zeggingskracht en inspirerende werking.

Brusselmans schildert zijn onderwerpen haast zonder diepte, waardoor kleur en vorm scherp naar voren springen

Tickets kopen