09 oktober 2004 t/m 30 januari 2005

Duits Expressionisme

Persbeeld tentoonstelling Duits Expressionisme

Het Gemeentemuseum bezit een prachtige verzameling werken op papier van Duitse expressionisten. Vanaf oktober zal een selectie tekeningen, aquarellen en prenten uit eigen bezit getoond worden, van ondermeer Paul Klee, Erich Heckel, Ernst-Ludwig Kirchner, Emil Nolde, Franz Marc, Vasily Kandinsky, Käthe Kollwitz, Max Pechstein en Paula Modersohn-Becker. Gecombineerd met kleine sculpturen van Georg Kolbe, Ernst Barlach en Wilhelm Lehmbruck, levert dit een goed beeld op van het fascinerende en complexe Duits expressionisme. Door middel van kleur en lijn probeerden de expressionisten de werkelijkheid weer te geven vanuit hun eigen perceptie en emoties. Het is dan ook niet verwonderlijk dat, in de woelige decennia rond de eerste wereldoorlog, veel sociaal bewogen en politieke werken ontstonden. Maar de expressionisten vonden hun uitdaging ook in andere motieven zoals de mens in de (mistroostige) stad, bijbelse figuren, het vrouwelijk naakt, dartelende dieren in sprookjesachtige landschappen en (zelf)portretten. De persoonlijke benadering van het onderwerp bracht een scala aan technieken met zich mee: kunstenaars kozen dát materiaal waarmee ze zich het beste konden uitdrukken.

De grafische kunst, en met name de houtsnede, beleefde echter een grote revival. Kunstenaars als Ernst-Ludwig Kirchner en Karl Schmidt-Rottluff – en met hen vele andere Duitse expressionisten – lieten zich daarbij inspireren door de Middeleeuwen, in het bijzonder door de Duitse gotiek. Vasily Kandinsky werkte in zijn etsen met gefragmenteerde composities, Lyonel Feininger bouwde zijn landschappen en zeegezichten prismatisch op en Franz Marc gebruikte in zijn houtsneden ronde, krachtige lijnen. ‘Duits expressionisme’ is dan ook een brede noemer voor het werk van zeer uiteenlopende kunstenaars.

De kunstenaars die samenwerkten als ‘Künstlergruppe Brücke’ en ‘Der Blaue Reiter’ zijn wellicht de meest bekende, mede doordat zij in kronieken hun ideeën kenbaar maakten en affiches en brochures illustreerden. Ook meer autonoom werkende kunstenaars als Emil Nolde (die slechts 1 jaar lid was van Die Brücke), Paula Modersohn-Becker en Käthe Kollwitz kunnen tot de Duitse expressionisten gerekend worden, evenals de fascinerende kunstenaars Max Beckmann, Otto Dix en George Grosz. Veel van de ruim tweehonderd prenten en tekeningen die in het Gemeentemuseum aanwezig zijn, werden in de periode tussen de eerste en de tweede wereldoorlog aangekocht. In de jaren 1920 en 1930 namen veel andere Nederlandse musea nog een afwachtende houding aan jegens de soms rauwe en confronterende stijl en onderwerpskeuze van de Duitse expressionisten. Dat het Gemeentemuseum vrij voorlijk was in de opbouw van deze deelcollectie blijkt uit een recent afgerond, grootschalig onderzoek naar de receptie van Duits expressionistische kunst in Nederland. Het onderzoek, uitgevoerd door Gregor Langfeld en ondersteund door de Mondriaanstichting, vormt de leidraad van de expositie in het prentenkabinet.

Tickets kopen