01 december 2018 t/m 17 maart 2019

Ad Gerritsen

Actualiteiten

Ad Gerritsen, Onder de chocoladeboom, olieverf op doek, 1997 Collectie Museum Arnhem.

We zijn geneigd gauw te oordelen over iemand. Vanwege bepaalde uiterlijke kenmerken of gedrag is een mening snel gevormd. De Nederlandse kunstenaar Ad Gerritsen (1940-2015, Arnhem) confronteert ons in prachtige maar ongemakkelijke schilderijen met die processen van het kijken naar en beoordelen van onze medemens. Vaak voel je een dreiging, zijn het achterliggende verhaal en beeld te gruwelijk voor woorden, maar stemt het werk je vrolijk. Het Gemeentemuseum brengt nu een groot aantal schilderijen uit zijn eigenzinnige oeuvre samen en toont de actualiteit ervan in onze huidige samenleving.

Gerritsen schilderde vooral mensen. Elke gelaatsuitdrukking of houding van de geportretteerde suggereert iets, steeds voel je dat er iets aan de hand is. Bij nadere beschouwing wordt zijn werk ook wel als ongemakkelijk ervaren omdat het ingrijpt en commentaar levert op de manier waarop wij functioneren in de maatschappij.

Ad Gerritsen portretteerde figuren die zich langs de rafelranden van de samenleving bevinden, zoals misdadigers, maar ook kwetsbare mensen als getraumatiseerde kinderen, vrouwen die belaagd worden en psychiatrische patiënten. Geïsoleerd van hun omgeving dragen ze altijd een diepere betekenis in zich die niet altijd even gemakkelijk te herleiden is. De schilderijen trekken onmiddellijk aan door hun krachtige kleuren. Anders dan de foto’s die Gerritsen vaak als bronnen voor zijn schilderijen gebruikte, wilde hij loskomen van de huiveringwekkende sfeer van deze afbeeldingen. “Bij een goed schilderij word je verleid door de schoonheid, de esthetiek, maar er moet ook iets zijn waardoor het niet meer uit je hoofd te wissen is”, aldus de kunstenaar. Elk werk, hoe sober of kaal lijkend ook, bevat verschillende betekenislagen, die te relateren zijn aan de controversiële aspecten van ons dagelijks leven, waar ook ter wereld.

In het kleurrijke schilderij Engeland, London loopt een groep mensen de kijker tegemoet. De groep maakt een geagiteerde indruk. Is het een demonstratie, of vluchten ze weg van iets? Gerritsen liet zich voor dit werk inspireren door een krantenfoto van een groep mensen die geëvacueerd wordt na de aanslag op de Londense metro in 2005.

Een man die met zijn rode jasje en wapperende das op de bank zit, lijkt rustig in slaap. Zijn gezicht ziet erg grauw, hij zou ook dood kunnen zijn. “Ik laat in het midden of hij dood is of slaapt”, zei Gerritsen eens over dit schilderij. “Als ik mij daarover duidelijk zou uitspreken, dan zou ik mezelf teveel beperken bij de ontwikkeling van het schilderij.”

Na de ambachtsschool volgde hij in Arnhem eerst een opleiding tot banketbakker. Maar het tekenen dat hij als kind al deed, bracht hem na zijn militaire dienst toch naar de Arnhemse kunstacademie waar hij het anderhalf jaar uithield. Vanaf 1964 bouwde hij aan een oeuvre van tekeningen, schilderijen, objecten, installaties en performances, waarin altijd de fascinatie voor de menselijke expressie en de impact daarvan centraal staat. Gerritsen zocht zijn beelden in de kunstgeschiedenis, visuele media, wetenschappelijke wereld en zijn eigen omgeving. Zijn eerste tentoonstelling in 1972 in Arnhem was binnen de kortste keren uitverkocht. Hij stopte met schilderen en ging werken als creatief therapeut. Zijn nieuwsgierigheid dreef hem dit werk te doen. Begin jaren tachtig pakte hij zijn schilderskwast weer op.

Ontdekking

Met Ad Gerritsen – Actualiteiten plaatst het Gemeentemuseum een kunstenaar in de spotlights die vooral bekend en geliefd is in zijn eigen omgeving en onder collegakunstenaars, maar nog niet bij het grote publiek. Voor veel bezoekers zal de tentoonstelling een ontdekking zijn van een boeiend oeuvre. Het Gemeentemuseum ontving onlangs meerdere werken van de erven van de kunstenaar, die uiteraard in de tentoonstelling worden opgenomen. Daarnaast zijn er topstukken te zien uit onder meer de collecties van AkzoNobel Art Foundation en Museum Arnhem, alsmede van verschillende particulieren.

Film en boek

Als hommage aan Ad Gerritsen en als dank voor een genereuze schenking van de erven laat AkzoNobel Art Foundation een film maken door schrijver Mischa Andriessen en filmmaker Gerrit Schreurs. Met interviews met oud-studenten, collegakunstenaars als Gijs Assmann en Ronald Ophuis, en kleinzoon Levy met wie Gerritsen zijn laatste werken voorbereidde. In de documentaire is nog niet eerder getoond filmmateriaal te zien waar Gerritsen zelf aan het werk én aan het woord is. De film is gedurende de tentoonstelling te zien in de aula van het museum (raadpleeg voor actuele tijden de website en de Infobalie van het museum). 

In de museumwinkel zal de uitgave Het ontstellende werk van Ad Gerritsen (2002) met een groot overzicht van zijn werk en teksten van o.a. conservator moderne kunst Hans Janssen worden verkocht.

Tickets kopen