Picassoʼs prent De Karige Maaltijd

Conservator Laura Stamps. Fotografie: Gerrit Schreurs.

In de lente van 1904, vlak voordat hij aan De Karige Maaltijd begon, was Picasso van Barcelona naar Parijs verhuisd. Hij verruilde zijn thuisland Spanje voor het bruisende Parijs, centrum van de beeldende kunst. Bij aankomst verbleef hij korte tijd bij zijn twee Catalaanse vrienden, de broers Joan en Julio González. Zij waren van huis uit smid, maar hadden de ambitie succesvolle schilders te worden. Picasso kende hen nog uit de artistieke kringen van Barcelona. De familie González had zich al enkele jaren eerder in Parijs gevestigd. Alle gezinsleden, ook de moeder en de zussen Pilar en Lola, werkten voor hun metaalwerkplaats, waar ze onder andere sieraden en decoratieve voorwerpen maakten en verkochten.

De Karige Maaltijd (1904) bevindt zich al sinds 1930 in de collectie van het Gemeentemuseum en zal te zien zijn op de tentoonstelling 'González, Picasso en vrienden' (25 november 2017 t/m 2 april 2018). De prent laat sporen zien van Picassoʼs samenwerking met Joan González – de oudere broer van Julio zal Picasso later onder meer het autogeen lassen leren. Hun samenwerking van 1928 tot 1932 stelt Picasso in staat metalen sculpturen te vervaardigen. Voor Julio González zijn het de jaren waarin hij tot zijn eigen unieke vorm van metaalsculptuur komt.

Het was Joan die Picasso in de zomer van 1904 een zinken plaat aanbood, waarop hij zelf al begonnen was aan een ets van een landschap. Picasso was dringend op zoek naar een nieuwe bron van inkomsten en Joan raadde hem aan te gaan etsen. Aangezien Picasso nauwelijks bekend was met deze techniek en Joan als smid erg kundig was, hielp hij hem met de uitvoering ervan. Het eindresultaat was een zeer bekwaam uitgevoerde ets, een techniek waar Picasso uiteindelijk een groot meester in werd.

De Karige Maaltijd verbeeldt een uitgemergeld koppel aan een tafel met een homp brood en een fles wijn. De man met de bolhoed wendt zijn gezicht af, zijn knokige arm om de vrouw naast hem geslagen. Zij kijkt afwezig, haar hoofd rustend op een al even magere hand. Het beeld ademt een sfeer van eenzaamheid. Het koppel lijkt geïsoleerd van elkaar, maar ook van de samenleving. Picassos schilderijen uit deze jaren – zijn ‘blauwe periode’ – hebben zwaarmoedige thema’s als armoede en alcoholisme. De Karige Maaltijd zou gebaseerd kunnen zijn op taferelen in de sobere cafés die hij bezocht en waar hij zijn modellen vond, maar zou ook een reflectie kunnen zijn van zijn eigen onbemiddelde bestaan.

In de achtergrond van De Karige Maaltijd zijn nog duidelijk sporen van het landschap van Joan te ontdekken. Picasso signeerde enkele proefdrukken en stuurde deze, soms met persoonlijke boodschap, naar vrienden én verzamelaars in zowel Parijs als Barcelona.

Meer lezen? Bij Uitgeverij Hannibal verschijnt eind november een catalogus behorende bij de tentoonstelling ‘González, Picasso en vrienden’ met bijdragen van onder meer conservator Laura Stamps, González-expert Tomás Llorens en Picasso-expert Marilyn McCully, 29,95.

Geschreven door: Krista van der Bron, assistent-conservator.