Minimal art

Minimal art is de Engelstalige aanduiding (er is geen goede Nederlandse vertaling) voor een kunststroming in de Verenigde Staten die gestalte kreeg in het midden van de jaren zestig van de twintigste eeuw. Schilders, beeldhouwers, componisten, dansers en theatermakers hadden genoeg van het gezwelg in emoties, angsten en neuroses waarmee de vorige generatie kunst maakte. Door weg te gaan van het schilderachtige, door elke fictieve invalshoek en illusie te vermijden, moest het mogelijk zijn door te dringen tot de feitelijke essentie van het kunstwerk, de identiteit van het picturale, het beeldende dat het kunstwerk uiteindelijk onderscheidt van alle andere verschijnselen in de werkelijkheid.

Helemaal in lijn met de na-oorlogse industriële ontwikkelingen gingen jonge kunstenaars simpele materialen gebruiken die niet langer roken naar terpentijn, klei of inkt. Metaal, plexiglas, multiplex, polyester en plastics maakten het mogelijk strakke, geometrische vormen te maken die ‘nee’ zeiden tegen spirituele waarden, gevoeligheid, visuele gewaarwordingen en esthetische mooidoenerij. In plaats daarvan stelden de kunstenaars heldere structuren, die de ruimte naar hun hand zetten. Vooral dansers, componisten en theatermakers legden zich toe op serialiteit, structuur en minimale verschuivingen en herhalingen. Ergens tussen de illusie van het schilderij en het beeldhouwwerk ontstond zo een nieuwe categorie kunst. In 1972 organiseerde het Gemeentemuseum de eerste presentatie in Europa van het nieuwste werk van de eerste generatie ‘minimal art’ kunstenaars.

Kunstenaars als Donald Judd, Sol Lewitt, Carl Andre, maar ook – in latere generaties en andere continenten – Nam June Paik, Frank Stella, Lee Lozano, Imi Knoebel, Günther Tuzina en Jan van der Ploeg – baanden zich vanuit deze strakke, rigide regels van de ‘minimal art’ gaandeweg hun werkzaamheden als kunstenaar een weg richting een losser geformuleerde beeldtaal. Zelfs kleur en schilderachtigheid konden een rol gaan spelen. De collectie van het Gemeentemuseum bevat een bijzondere groep werken van Sol Lewitt en een aantal bijzondere werken van Donald Judd.

Bekijk alles onder Minimal art