The Kamperveenderij : Zwijnsleger near Grafhorst

Paul Joseph Constantin Gabriël [1828-1903]

The Kamperveenderij : Zwijnsleger near Grafhorst

De turftrekkers in het laagveengebied het Zwijnsleger hebben een zwaar beroep. Gewapend met lange stokken baggeren zij vanaf platte schepen het nog natte veen naar boven. Eenmaal droog vormt de goed brandbare turf de belangrijkste energiebron in het koude, natte Nederland. Een criticus beschrijft het schilderij van Paul Gabriël, waarin hij dit werk laat zien, als ‘hard als een brandkast’ en ‘brutaal staalkoud’. De Vereeniging tot het Oprichten van een Museum van Moderne Kunst te ’s Gravenhage koopt het schilderij in datzelfde jaar aan. Dit op te richten museum wordt het Gemeentemuseum Den Haag.



Paul Gabriël (1828-1903) wordt geboren in Amsterdam en volgt daar van 1840 tot 1843 zijn opleiding aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Later hoort Gabriël tot de groep kunstenaars die zich in Den Haag verzamelt rond 1870 en bekendstaat als de Haagse School. De naam Grijze School wordt ook wel eens gebruikt, omdat hun werken vaak in zilvergrijs zijn opgezet, de kleur van de lucht zoals we die zo vaak zien in Nederland. Gabriël keurt het veelvuldig gebruik van grijs af, maar zijn werk is verder typisch Haagse School. Deze kunstenaars zijn er niet op uit om het landschap natuurgetrouw te registreren, maar willen het gevoel dat een landschap kan overbrengen op doek vastleggen. Voor Gabriël speelt lucht hierin een cruciale rol. ‘Ik voltooi mijn schilderijen door er mijn lucht op te zetten.’ Hij kiest voor zijn landschappen altijd een hemel die goed bij de stemming past, ongeacht de werkelijkheid.



Deze zoektocht naar sfeerbeelden leidt voornamelijk tot schilderijen van traditionele Hollandse polders en het simpele leven van arme vissers en boeren. Nostalgie, zeggen wij vandaag de dag. Maar Gabriëls zwoegende turftrekkers komen niet voort uit heimwee naar het verleden. Het werk toont de stemming van een nat en drassig Hollands landschap, waar harde maar eerlijke arbeid wordt verricht. Toch schildert Gabriël hier een langzaam verdwijnend beroep. Steenkool en gas doen al snel hun intrede en zo is plots het tijdperk van de veenderijen voorbij.



Het Gemeentemuseum Den Haag beheert de grootste collectie Haagse School ter wereld. Van Paul Gabriël bezit het museum tientallen tekeningen en elf schilderijen. Ook andere schilders van de Haagse school zijn sterk vertegenwoordigd, onder wie Jan Hendrik Weissenbruch, Jozef Israëls, Jacob en Willem Maris, Willem Roelofs en Anton Mauve.

Dimensions
height 90.4 cm
width 150.4 cm
Material
oil on canvas
Date
circa 1888-1889
Object number
0331363
Donation of the Foundation of Friends of Gemeentemuseum Den Haag