Expressionisme

Met kracht, expressie, felle kleuren en vaak een ruige penseelvoering richt  het expressionisme zich vooral op het zo direct mogelijk en onvervalst weergeven van emoties. In de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag bevinden zich hoogtepunten als het Schilderij met witte vorm van Wassily Kandinsky, de vurige Csardasdanseressen van Kirchner en het onvolprezen, intieme portret van zijn vrouw Edith door Egon Schiele.

Nieuwe tijd

Aan het begin van de twintigste eeuw raakt Europa in een stroomversnelling. De technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen van de voorafgaande decennia spelen een steeds grotere maatschappelijke rol. De moderne tijd is aangebroken en kunstenaars streven naar nieuwe manieren om dit te verbeelden.

Op zoek naar oorspronkelijke en onvervalste uitdrukkingsmogelijkheden, vinden zij inspiratie in kindertekeningen en primitieve beeldvormen van volkeren uit Afrika en Oceanië. Oude schildertradities worden losgelaten en daarvoor in de plaats komt het werken vanuit gevoel met veelal felle kleuren. Het is niet langer noodzakelijk om een herkenbaar beeld van de werkelijkheid te geven; een gezicht kan ook groen zijn of een boom blauw. Deze opvatting legt de basis voor de moderne kunst in de twintigste eeuw.

Die Brücke & Der Blaue Reiter

In Duitsland ontwikkelt het expressionisme zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw rond twee belangrijke centra: Die Brücke in Dresden met kunstenaars als Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel, Emil Nolde en Karl Schmidt Rottluff en Der Blaue Reiter in München met onder andere Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Paul Klee en Heinrich Campendonk. Deze twee kunstenaarsgroepen tonen veel overeenkomsten, maar alleen de laatste brengt een abstracte schilderstijl voort – die van de Rus Wassily Kandinsky. Het Gemeentemuseum organiseerde in 2010 een grote tentoonstelling over Der Blaue Reiter en de voortrekkersrol van Kandinsky.

Expressionisme in het Gemeentemuseum Den Haag

Sinds de jaren twintig verzamelt het museum Duitse expressionistische grafiek. In 1928 wordt de collectie uitgebreid met het Portret van Edith van Egon Schiele, een hoogtepunt van het Oostenrijks expressionisme. Na de Tweede Wereldoorlog worden belangrijke schilderijen aangekocht, zoals de Csardasdanseressen (1908-1920) van Kirchner, Landschap in Dangast (1913) van Max Pechstein, Meisjes met strohoeden (1913) van August Macke, het Zelfportret van Heinrich Campendonck (1912) en de Vrouwenkop (circa 1911) van Alexej von Jawlensky. Deze schilderijen vormen samen met de werken van Emil Nolde, Paula Modersohn Becker, Karl Schmidt Rottluff en Wassily Kandinsky, de belangrijkste collectie Duits expressionisme in Nederland.
 

Objecten

[919 stukken]
  • Afbeelding van 10918x1y13317
    Afbeelding van 10918x1y13317

    Meisjeskop

    Erich Heckel [1883-1970]

    1913
    hoogte 35,2 cm breedte 25,5 cm
    houtsnede, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0516261
  • Afbeelding van Liegende Frau
    Afbeelding van Liegende Frau

    Liegende Frau

    Karl Schmidt-Rottluff [1884-1976]

    1912
    hoogte 29,5 cm breedte 23,3 cm
    houtsnede, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0780002
  • Afbeelding van Nach dem Bade
    Afbeelding van Nach dem Bade

    Nach dem Bade

    Karl Schmidt-Rottluff [1884-1976]

    1915
    hoogte 33,6 cm breedte 25,6 cm
    lithografie, inkt op handgeschept vergépapier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0780001
  • Afbeelding van Vrouwenkop I en face
    Afbeelding van Vrouwenkop I en face

    Vrouwenkop I en face

    Leo Gestel [1881-1941]

    1932
    hoogte 85,7 cm breedte 73,8 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320479
  • Afbeelding van Vrouwenkop II en face
    Afbeelding van Vrouwenkop II en face

    Vrouwenkop II en face

    Leo Gestel [1881-1941]

    1930
    hoogte 68,7 cm breedte 53,8 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320483
  • Afbeelding van 10918x1y148617
    Afbeelding van 10918x1y148617

    Vrouwenprofiel

    Leo Gestel [1881-1941]

    1931
    hoogte 69,0 cm breedte 53,8 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320489
  • Afbeelding van Drie figuren
    Afbeelding van Drie figuren

    Drie figuren

    Leo Gestel [1881-1941]

    1896-1941 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 87,5 cm breedte 71,5 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320493
  • Afbeelding van Boerderij, avond
    Afbeelding van Boerderij, avond

    Boerderij, avond

    Leo Gestel [1881-1941]

    1937
    hoogte 74,5 cm breedte 99,0 cm
    houtskool op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320491
  • Afbeelding van Drie vissers
    Afbeelding van Drie vissers

    Drie vissers

    Leo Gestel [1881-1941]

    Spakenburg
    1932
    hoogte 60,0 cm breedte 76,5 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320497
  • Afbeelding van Circus - vier witte paarden
    Afbeelding van Circus - vier witte paarden

    Circus - vier witte paarden

    Leo Gestel [1881-1941]

    1896-1941 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 45,5 cm breedte 59,2 cm
    pastelkrijt en inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320455
  • Afbeelding van 6 Jours Gand avec v. Nek-Buysse
    Afbeelding van 6 Jours Gand avec v. Nek-Buysse

    6 Jours Gand avec v. Nek-Buysse

    Leo Gestel [1881-1941]

    1926
    hoogte 50,0 cm breedte 68,0 cm
    pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320461
  • Afbeelding van 6 Jours Gand
    Afbeelding van 6 Jours Gand

    6 Jours Gand

    Leo Gestel [1881-1941]

    1926
    hoogte 49,5 cm breedte 68,0 cm
    pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320457
  • Afbeelding van 10918x1y148607
    Afbeelding van 10918x1y148607

    Korenveld met schoven

    Leo Gestel [1881-1941]

    1936
    hoogte 53,3 cm breedte 69,0 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320469
  • Afbeelding van 10918x1y148608
    Afbeelding van 10918x1y148608

    Koeien

    Leo Gestel [1881-1941]

    Vlaanderen
    1926
    hoogte 68,5 cm breedte 96,8 cm
    pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320463
  • Afbeelding van 10918x1y148609
    Afbeelding van 10918x1y148609

    Paarden

    Leo Gestel [1881-1941]

    1928
    hoogte 56,4 cm breedte 69,4 cm
    inkt en pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320465
  • Afbeelding van 10918x1y148562
    Afbeelding van 10918x1y148562

    Twee jonge vrouwen

    Leo Gestel [1881-1941]

    1896-1941 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 48,0 cm breedte 64,8 cm
    zwart krijt en pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0320451

Pagina's