Expressionisme

Met kracht, expressie, felle kleuren en vaak een ruige penseelvoering richt  het expressionisme zich vooral op het zo direct mogelijk en onvervalst weergeven van emoties. In de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag bevinden zich hoogtepunten als het Schilderij met witte vorm van Wassily Kandinsky, de vurige Csardasdanseressen van Kirchner en het onvolprezen, intieme portret van zijn vrouw Edith door Egon Schiele.

Nieuwe tijd

Aan het begin van de twintigste eeuw raakt Europa in een stroomversnelling. De technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen van de voorafgaande decennia spelen een steeds grotere maatschappelijke rol. De moderne tijd is aangebroken en kunstenaars streven naar nieuwe manieren om dit te verbeelden.

Op zoek naar oorspronkelijke en onvervalste uitdrukkingsmogelijkheden, vinden zij inspiratie in kindertekeningen en primitieve beeldvormen van volkeren uit Afrika en Oceanië. Oude schildertradities worden losgelaten en daarvoor in de plaats komt het werken vanuit gevoel met veelal felle kleuren. Het is niet langer noodzakelijk om een herkenbaar beeld van de werkelijkheid te geven; een gezicht kan ook groen zijn of een boom blauw. Deze opvatting legt de basis voor de moderne kunst in de twintigste eeuw.

Die Brücke & Der Blaue Reiter

In Duitsland ontwikkelt het expressionisme zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw rond twee belangrijke centra: Die Brücke in Dresden met kunstenaars als Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel, Emil Nolde en Karl Schmidt Rottluff en Der Blaue Reiter in München met onder andere Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Paul Klee en Heinrich Campendonk. Deze twee kunstenaarsgroepen tonen veel overeenkomsten, maar alleen de laatste brengt een abstracte schilderstijl voort – die van de Rus Wassily Kandinsky. Het Gemeentemuseum organiseerde in 2010 een grote tentoonstelling over Der Blaue Reiter en de voortrekkersrol van Kandinsky.

Expressionisme in het Gemeentemuseum Den Haag

Sinds de jaren twintig verzamelt het museum Duitse expressionistische grafiek. In 1928 wordt de collectie uitgebreid met het Portret van Edith van Egon Schiele, een hoogtepunt van het Oostenrijks expressionisme. Na de Tweede Wereldoorlog worden belangrijke schilderijen aangekocht, zoals de Csardasdanseressen (1908-1920) van Kirchner, Landschap in Dangast (1913) van Max Pechstein, Meisjes met strohoeden (1913) van August Macke, het Zelfportret van Heinrich Campendonck (1912) en de Vrouwenkop (circa 1911) van Alexej von Jawlensky. Deze schilderijen vormen samen met de werken van Emil Nolde, Paula Modersohn Becker, Karl Schmidt Rottluff en Wassily Kandinsky, de belangrijkste collectie Duits expressionisme in Nederland.
 

Objecten

[919 stukken]
  • Afbeelding van Zeichnungen
    Afbeelding van Zeichnungen

    Zeichnungen

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustraties) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 44,3 cm breedte 33,0 cm
    lithografie, inkt op papier in omslag van karton, papier en linnen
    Gemeentemuseum Den Haag: 1008712
  • Afbeelding van Staatliches Bauhaus in Weimar 1919-1923
    Afbeelding van Staatliches Bauhaus in Weimar 1919-1923

    Staatliches Bauhaus in Weimar 1919-1923

    Herbert Bayer [1900-1985] (ontwerp) Walter Gropius [1883-1969] (auteur) Gertrud Grunow [1870-1944] (auteur) Paul Klee [1879-1940] (auteur) Wassily Kandinsky [1866-1944] (auteur) László Moholy-Nagy [1895-1946] (auteur)

    1923
    hoogte 24,5 cm breedte 25,5 cm
    boekdruk, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1026853
  • Afbeelding van Porträt Adolf Loos
    Afbeelding van Porträt Adolf Loos

    Porträt Adolf Loos

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050259
  • Afbeelding van Porträt Herwarth Walden
    Afbeelding van Porträt Herwarth Walden

    Porträt Herwarth Walden

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050260
  • Afbeelding van Porträt Paul Scheerbart
    Afbeelding van Porträt Paul Scheerbart

    Porträt Paul Scheerbart

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050261
  • Afbeelding van Porträt Richard Dehmel
    Afbeelding van Porträt Richard Dehmel

    Porträt Richard Dehmel

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050262
  • Afbeelding van Porträt Alfred Kerr
    Afbeelding van Porträt Alfred Kerr

    Porträt Alfred Kerr

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    1913
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050263
  • Afbeelding van Porträt Yvette Guilbert
    Afbeelding van Porträt Yvette Guilbert

    Porträt Yvette Guilbert

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    1913
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050264
  • Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen
    Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen

    Mörder Hoffnung der Frauen

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    1913
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050265
  • Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen
    Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen

    Mörder Hoffnung der Frauen

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050266
  • Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen
    Afbeelding van Mörder Hoffnung der Frauen

    Mörder Hoffnung der Frauen

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    1913
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050267
  • Afbeelding van Die Kindermörderin
    Afbeelding van Die Kindermörderin

    Die Kindermörderin

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050268
  • Afbeelding van Himmlische und irdische Liebe
    Afbeelding van Himmlische und irdische Liebe

    Himmlische und irdische Liebe

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050269
  • Afbeelding van Schlangenzeichnung
    Afbeelding van Schlangenzeichnung

    Schlangenzeichnung

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050270
  • Afbeelding van Wintergarten / Archie A. Goodale
    Afbeelding van Wintergarten / Archie A. Goodale

    Wintergarten / Archie A. Goodale

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050271
  • Afbeelding van Die schöne Rollschuhläuferin
    Afbeelding van Die schöne Rollschuhläuferin

    Die schöne Rollschuhläuferin

    Oskar Kokoschka [1886-1980] (illustratie) Verlag Der Sturm (uitgever)

    Berlijn
    na 1910
    hoogte 42,1 cm breedte 30,5 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 1050272

Pagina's