Expressionisme

Met kracht, expressie, felle kleuren en vaak een ruige penseelvoering richt  het expressionisme zich vooral op het zo direct mogelijk en onvervalst weergeven van emoties. In de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag bevinden zich hoogtepunten als het Schilderij met witte vorm van Wassily Kandinsky, de vurige Csardasdanseressen van Kirchner en het onvolprezen, intieme portret van zijn vrouw Edith door Egon Schiele.

Nieuwe tijd

Aan het begin van de twintigste eeuw raakt Europa in een stroomversnelling. De technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen van de voorafgaande decennia spelen een steeds grotere maatschappelijke rol. De moderne tijd is aangebroken en kunstenaars streven naar nieuwe manieren om dit te verbeelden.

Op zoek naar oorspronkelijke en onvervalste uitdrukkingsmogelijkheden, vinden zij inspiratie in kindertekeningen en primitieve beeldvormen van volkeren uit Afrika en Oceanië. Oude schildertradities worden losgelaten en daarvoor in de plaats komt het werken vanuit gevoel met veelal felle kleuren. Het is niet langer noodzakelijk om een herkenbaar beeld van de werkelijkheid te geven; een gezicht kan ook groen zijn of een boom blauw. Deze opvatting legt de basis voor de moderne kunst in de twintigste eeuw.

Die Brücke & Der Blaue Reiter

In Duitsland ontwikkelt het expressionisme zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw rond twee belangrijke centra: Die Brücke in Dresden met kunstenaars als Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel, Emil Nolde en Karl Schmidt Rottluff en Der Blaue Reiter in München met onder andere Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Paul Klee en Heinrich Campendonk. Deze twee kunstenaarsgroepen tonen veel overeenkomsten, maar alleen de laatste brengt een abstracte schilderstijl voort – die van de Rus Wassily Kandinsky. Het Gemeentemuseum organiseerde in 2010 een grote tentoonstelling over Der Blaue Reiter en de voortrekkersrol van Kandinsky.

Expressionisme in het Gemeentemuseum Den Haag

Sinds de jaren twintig verzamelt het museum Duitse expressionistische grafiek. In 1928 wordt de collectie uitgebreid met het Portret van Edith van Egon Schiele, een hoogtepunt van het Oostenrijks expressionisme. Na de Tweede Wereldoorlog worden belangrijke schilderijen aangekocht, zoals de Csardasdanseressen (1908-1920) van Kirchner, Landschap in Dangast (1913) van Max Pechstein, Meisjes met strohoeden (1913) van August Macke, het Zelfportret van Heinrich Campendonck (1912) en de Vrouwenkop (circa 1911) van Alexej von Jawlensky. Deze schilderijen vormen samen met de werken van Emil Nolde, Paula Modersohn Becker, Karl Schmidt Rottluff en Wassily Kandinsky, de belangrijkste collectie Duits expressionisme in Nederland.
 

Objecten

[919 stukken]
  • Afbeelding van Bild no. 122
    Afbeelding van Bild no. 122

    Bild no. 122

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 69,3 cm breedte 55,5 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332277
  • Afbeelding van Bild no. 126
    Afbeelding van Bild no. 126

    Bild no. 126

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 49,3 cm breedte 59,3 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332278
  • Afbeelding van Bild no. 129
    Afbeelding van Bild no. 129

    Bild no. 129

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    circa 1920
    hoogte 73,8 cm breedte 63,2 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332279
  • Afbeelding van Bild no. 131
    Afbeelding van Bild no. 131

    Bild no. 131

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 63,0 cm breedte 63,0 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332280
  • Afbeelding van Bild
    Afbeelding van Bild

    Bild

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1917-1920
    hoogte 73,0 cm breedte 126,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332282
  • Afbeelding van Bild no. 115
    Afbeelding van Bild no. 115

    Bild no. 115

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 49,3 cm breedte 79,5 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332283
  • Afbeelding van Compositie no. 1
    Afbeelding van Compositie no. 1

    Compositie no. 1

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1911-1913
    hoogte 103 cm breedte 84 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332284
  • Afbeelding van Bild no. 18
    Afbeelding van Bild no. 18

    Bild no. 18

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1914-1915
    hoogte 91,0 cm breedte 80,7 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332285
  • Afbeelding van Bild no. 62
    Afbeelding van Bild no. 62

    Bild no. 62

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    Domburg
    1917
    hoogte 109,0 cm breedte 210,3 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332286
  • Afbeelding van 10918x1y102432
    Afbeelding van 10918x1y102432

    Danseres

    Jan Wiegers [1893-1959]

    1908-1959 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 160 cm breedte 20 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332412
  • Afbeelding van Christus bedaart de storm
    Afbeelding van Christus bedaart de storm

    Christus bedaart de storm

    James Ensor [1860-1949]

    1886
    hoogte 28,6 cm breedte 37,0 cm
    ets, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0511579
  • Afbeelding van La prise d'une ville etrangé
    Afbeelding van La prise d'une ville etrangé

    La prise d'une ville etrangé

    James Ensor [1860-1949]

    1888
    hoogte 24,9 cm breedte 32,6 cm
    ets, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0511573
  • Afbeelding van 10918x1y19719
    Afbeelding van 10918x1y19719

    Boom

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923] (ontwerper) G. Heinersdorff (uitvoerder)

    Berlijn (uitvoering)
    1920
    hoogte 103 cm breedte 89 cm
    mozaïek van glas en zink op hout
    Gemeentemuseum Den Haag: 0558432
  • Afbeelding van 10918x1y19720
    Afbeelding van 10918x1y19720

    Compositie op een natuurmotief

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    circa 1915-1920
    hoogte 81,5 cm breedte 123,5 cm
    mozaïek van glas en zink op hout
    Gemeentemuseum Den Haag: 0558433
  • Afbeelding van 10918x1y103830
    Afbeelding van 10918x1y103830

    Landschap

    Permeke [1886-1952]

    circa 1912
    hoogte 69,5 cm breedte 74,5 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0333813
  • Afbeelding van Man lässt sich amüsieren
    Afbeelding van Man lässt sich amüsieren

    Man lässt sich amüsieren

    Georg Grosz [1893-1959]

    1963
    hoogte 62,0 cm breedte 50,0 cm
    Oostindische inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0557114

Pagina's