Expressionisme

Met kracht, expressie, felle kleuren en vaak een ruige penseelvoering richt  het expressionisme zich vooral op het zo direct mogelijk en onvervalst weergeven van emoties. In de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag bevinden zich hoogtepunten als het Schilderij met witte vorm van Wassily Kandinsky, de vurige Csardasdanseressen van Kirchner en het onvolprezen, intieme portret van zijn vrouw Edith door Egon Schiele.

Nieuwe tijd

Aan het begin van de twintigste eeuw raakt Europa in een stroomversnelling. De technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen van de voorafgaande decennia spelen een steeds grotere maatschappelijke rol. De moderne tijd is aangebroken en kunstenaars streven naar nieuwe manieren om dit te verbeelden.

Op zoek naar oorspronkelijke en onvervalste uitdrukkingsmogelijkheden, vinden zij inspiratie in kindertekeningen en primitieve beeldvormen van volkeren uit Afrika en Oceanië. Oude schildertradities worden losgelaten en daarvoor in de plaats komt het werken vanuit gevoel met veelal felle kleuren. Het is niet langer noodzakelijk om een herkenbaar beeld van de werkelijkheid te geven; een gezicht kan ook groen zijn of een boom blauw. Deze opvatting legt de basis voor de moderne kunst in de twintigste eeuw.

Die Brücke & Der Blaue Reiter

In Duitsland ontwikkelt het expressionisme zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw rond twee belangrijke centra: Die Brücke in Dresden met kunstenaars als Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel, Emil Nolde en Karl Schmidt Rottluff en Der Blaue Reiter in München met onder andere Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Paul Klee en Heinrich Campendonk. Deze twee kunstenaarsgroepen tonen veel overeenkomsten, maar alleen de laatste brengt een abstracte schilderstijl voort – die van de Rus Wassily Kandinsky. Het Gemeentemuseum organiseerde in 2010 een grote tentoonstelling over Der Blaue Reiter en de voortrekkersrol van Kandinsky.

Expressionisme in het Gemeentemuseum Den Haag

Sinds de jaren twintig verzamelt het museum Duitse expressionistische grafiek. In 1928 wordt de collectie uitgebreid met het Portret van Edith van Egon Schiele, een hoogtepunt van het Oostenrijks expressionisme. Na de Tweede Wereldoorlog worden belangrijke schilderijen aangekocht, zoals de Csardasdanseressen (1908-1920) van Kirchner, Landschap in Dangast (1913) van Max Pechstein, Meisjes met strohoeden (1913) van August Macke, het Zelfportret van Heinrich Campendonck (1912) en de Vrouwenkop (circa 1911) van Alexej von Jawlensky. Deze schilderijen vormen samen met de werken van Emil Nolde, Paula Modersohn Becker, Karl Schmidt Rottluff en Wassily Kandinsky, de belangrijkste collectie Duits expressionisme in Nederland.
 

Objecten

[919 stukken]
  • Afbeelding van Bild no. 33
    Afbeelding van Bild no. 33

    Bild no. 33

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1915
    hoogte 83,2 cm breedte 103,3 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332261
  • Afbeelding van Bild no. 36
    Afbeelding van Bild no. 36

    Bild no. 36

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1915
    hoogte 60,0 cm breedte 47,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332262
  • Afbeelding van Bild no. 45
    Afbeelding van Bild no. 45

    Bild no. 45

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    Domburg
    1915-1916
    hoogte 70,8 cm breedte 113,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332263
  • Afbeelding van Bild no. 46
    Afbeelding van Bild no. 46

    Bild no. 46

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1915-1916
    hoogte 98,1 cm breedte 75,4 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332264
  • Afbeelding van 10918x1y11103
    Afbeelding van 10918x1y11103

    Studieblad met knielend naakt kind en staande vrouw (vz); Schets van twee figuren (az)

    Oskar Kokoschka [1886-1980]

    1907
    hoogte 45,0 cm breedte 31,5 cm
    potlood op papier (voorzijde en achterzijde)
    Gemeentemuseum Den Haag: 0513268
  • Afbeelding van Bild no. 65
    Afbeelding van Bild no. 65

    Bild no. 65

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1917
    hoogte 113,6 cm breedte 133,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332265
  • Afbeelding van Bild no. 77
    Afbeelding van Bild no. 77

    Bild no. 77

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1918
    hoogte 78,5 cm breedte 78,5 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332266
  • Afbeelding van Bild no. 78
    Afbeelding van Bild no. 78

    Bild no. 78

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1918
    hoogte 80,5 cm breedte 137,6 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332268
  • Afbeelding van Bild no. 87
    Afbeelding van Bild no. 87

    Bild no. 87

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1918-1919
    hoogte 89,0 cm breedte 103,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332269
  • Afbeelding van Bild no. 90
    Afbeelding van Bild no. 90

    Bild no. 90

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1919
    hoogte 63,0 cm breedte 78,9 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332270
  • Afbeelding van Bild no. 93
    Afbeelding van Bild no. 93

    Bild no. 93

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    Domburg
    1918-1920
    hoogte 103,6 cm breedte 123,6 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332271
  • Afbeelding van Bild no. 105
    Afbeelding van Bild no. 105

    Bild no. 105

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    Domburg
    1915-1920
    hoogte 102,5 cm breedte 82,3 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332272
  • Afbeelding van Bild no. 107
    Afbeelding van Bild no. 107

    Bild no. 107

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 98,0 cm breedte 78,6 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332273
  • Afbeelding van Bild no. 109
    Afbeelding van Bild no. 109

    Bild no. 109

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 98,5 cm breedte 183,5 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332274
  • Afbeelding van Bild no. 110
    Afbeelding van Bild no. 110

    Bild no. 110

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1918-1920
    hoogte 83,2 cm breedte 103,0 cm
    olieverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332275
  • Afbeelding van Bild no. 117
    Afbeelding van Bild no. 117

    Bild no. 117

    Jacoba van Heemskerck [1876-1923]

    1920
    hoogte 60,3 cm breedte 64,4 cm
    lijmverf op doek
    Gemeentemuseum Den Haag: 0332276

Pagina's