Expressionisme

Met kracht, expressie, felle kleuren en vaak een ruige penseelvoering richt  het expressionisme zich vooral op het zo direct mogelijk en onvervalst weergeven van emoties. In de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag bevinden zich hoogtepunten als het Schilderij met witte vorm van Wassily Kandinsky, de vurige Csardasdanseressen van Kirchner en het onvolprezen, intieme portret van zijn vrouw Edith door Egon Schiele.

Nieuwe tijd

Aan het begin van de twintigste eeuw raakt Europa in een stroomversnelling. De technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen van de voorafgaande decennia spelen een steeds grotere maatschappelijke rol. De moderne tijd is aangebroken en kunstenaars streven naar nieuwe manieren om dit te verbeelden.

Op zoek naar oorspronkelijke en onvervalste uitdrukkingsmogelijkheden, vinden zij inspiratie in kindertekeningen en primitieve beeldvormen van volkeren uit Afrika en Oceanië. Oude schildertradities worden losgelaten en daarvoor in de plaats komt het werken vanuit gevoel met veelal felle kleuren. Het is niet langer noodzakelijk om een herkenbaar beeld van de werkelijkheid te geven; een gezicht kan ook groen zijn of een boom blauw. Deze opvatting legt de basis voor de moderne kunst in de twintigste eeuw.

Die Brücke & Der Blaue Reiter

In Duitsland ontwikkelt het expressionisme zich in het eerste decennium van de twintigste eeuw rond twee belangrijke centra: Die Brücke in Dresden met kunstenaars als Ernst Ludwig Kirchner, Erich Heckel, Emil Nolde en Karl Schmidt Rottluff en Der Blaue Reiter in München met onder andere Wassily Kandinsky, Franz Marc, August Macke, Paul Klee en Heinrich Campendonk. Deze twee kunstenaarsgroepen tonen veel overeenkomsten, maar alleen de laatste brengt een abstracte schilderstijl voort – die van de Rus Wassily Kandinsky. Het Gemeentemuseum organiseerde in 2010 een grote tentoonstelling over Der Blaue Reiter en de voortrekkersrol van Kandinsky.

Expressionisme in het Gemeentemuseum Den Haag

Sinds de jaren twintig verzamelt het museum Duitse expressionistische grafiek. In 1928 wordt de collectie uitgebreid met het Portret van Edith van Egon Schiele, een hoogtepunt van het Oostenrijks expressionisme. Na de Tweede Wereldoorlog worden belangrijke schilderijen aangekocht, zoals de Csardasdanseressen (1908-1920) van Kirchner, Landschap in Dangast (1913) van Max Pechstein, Meisjes met strohoeden (1913) van August Macke, het Zelfportret van Heinrich Campendonck (1912) en de Vrouwenkop (circa 1911) van Alexej von Jawlensky. Deze schilderijen vormen samen met de werken van Emil Nolde, Paula Modersohn Becker, Karl Schmidt Rottluff en Wassily Kandinsky, de belangrijkste collectie Duits expressionisme in Nederland.
 

Objecten

[919 stukken]
  • Afbeelding van 10918x1y11650
    Afbeelding van 10918x1y11650

    Voorstudie VII voor Drie figuren

    Leo Gestel [1881-1941]

    1941
    hoogte 33,0 cm breedte 25,5 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512316
  • Afbeelding van 10918x1y11651
    Afbeelding van 10918x1y11651

    Voorstudie VIII voor Drie figuren

    Leo Gestel [1881-1941]

    1941
    hoogte 32,9 cm breedte 25,7 cm
    krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512317
  • Afbeelding van Kopf; Bärtiger Mann
    Afbeelding van Kopf; Bärtiger Mann

    Kopf; Bärtiger Mann

    Paul Klee [1879-1940]

    1925
    hoogte 41,0 cm breedte 31,0 cm
    lithografie, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0511590
  • Afbeelding van 10918x1y11652
    Afbeelding van 10918x1y11652

    Paarden met koe

    Leo Gestel [1881-1941]

    1927
    hoogte 35,8 cm breedte 44,4 cm
    pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512318
  • Afbeelding van 10918x1y11653
    Afbeelding van 10918x1y11653

    Twee profielen

    Leo Gestel [1881-1941]

    1928
    hoogte 35,9 cm breedte 44,4 cm
    zwart krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512319
  • Afbeelding van 10918x1y11654
    Afbeelding van 10918x1y11654

    Liggend naakt

    Leo Gestel [1881-1941]

    1930
    hoogte 26,0 cm breedte 32,4 cm
    potlood en inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512327
  • Afbeelding van 10918x1y11655
    Afbeelding van 10918x1y11655

    Vrouwenfiguur op haar armen gesteund

    Leo Gestel [1881-1941]

    1928
    hoogte 36,0 cm breedte 44,5 cm
    pastelkrijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512320
  • Afbeelding van Ons huisje in Terreno Mallorca
    Afbeelding van Ons huisje in Terreno Mallorca

    Ons huisje in Terreno Mallorca

    Leo Gestel [1881-1941]

    1896-1941 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 27,0 cm breedte 37,5 cm
    waterverf op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512321
  • Afbeelding van 10918x1y11657
    Afbeelding van 10918x1y11657

    Liggende vrouw met paarden

    Leo Gestel [1881-1941]

    1933
    hoogte 31,0 cm breedte 38,4 cm
    gouache op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512323
  • Afbeelding van 10918x1y11658
    Afbeelding van 10918x1y11658

    Figuren Spakenburg

    Leo Gestel [1881-1941]

    1932
    hoogte 27,3 cm breedte 34,1 cm
    krijt en gouache op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512324
  • Afbeelding van Compositie met cijfers en de letter z
    Afbeelding van Compositie met cijfers en de letter z

    Compositie met cijfers en de letter z

    Hendrik Nicolaas Werkman [1882-1945]

    1917-1945 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 63 cm breedte 50 cm
    druksel, inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0394674
  • Afbeelding van 10918x1y11667
    Afbeelding van 10918x1y11667

    Polderlandschap

    Jan Wiegers [1893-1959]

    1928
    hoogte 35,7 cm breedte 48,8 cm
    zwart krijt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0513112
  • Afbeelding van 10918x1y11668
    Afbeelding van 10918x1y11668

    Duinlandschap

    Jan Wiegers [1893-1959]

    1953
    hoogte 33,4 cm breedte 48,0 cm
    waterverf op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0513113
  • Afbeelding van Uber Bergeshöhen
    Afbeelding van Uber Bergeshöhen

    Uber Bergeshöhen

    Paul Klee [1879-1940]

    1917
    hoogte 31 cm breedte 24,1 cm
    gouache op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0513244
  • Afbeelding van 10918x1y11606
    Afbeelding van 10918x1y11606

    Landschap met vuurtoren op Schiermonnikoog

    Jan Wiegers [1893-1959]

    1957
    hoogte 34,5 cm breedte 46,0 cm
    waterverf op Japans papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0513111
  • Afbeelding van Drie kelners van het Centraal Station
    Afbeelding van Drie kelners van het Centraal Station

    Drie kelners van het Centraal Station

    Leo Gestel [1881-1941]

    1896-1941 (werkzame periode, werk is ongedateerd)
    hoogte 31,5 cm breedte 36,5 cm
    gewassen pentekening, potlood en drie kleuren inkt op papier
    Gemeentemuseum Den Haag: 0512308

Pagina's