Ontwerp & uitvoering

Images for this exhibition

  • A.D. Copier (1901-1991), Glasservies ‘Peer’, ontwerp en uitvoering 1927, collectie Gemeentemuseum Den Haag

Afgelopen op 22-04-2007

Het Gemeentemuseum Den Haag bezit een groot aantal ontwerptekeningen uit de periode 1880-1940, van kunstenaars die ook vertegenwoordigd zijn in de collectie kunstnijverheid. In deze presentatie worden het ontwerp én de uitvoering van objecten van Piet Zwart, A.D. Copier, G.W. Dijsselhof en zijn vrouw Willy Dijsselhof-Keuchenius, Theo van Hoytema en T.A.C. Colenbrander voor het eerst samen getoond. Van Piet Zwart (1885-1977), vooral bekend om zijn baanbrekende grafische ontwerpen en om zijn interieurs uit de tijd van de Stijl, zijn relatief onbekende borduurontwerpen uit zijn beginperiode te zien. Ontwerptekeningen van borduursels van kleurrijke bloemmotieven voor twee kinderjurkjes en een kindermutsje worden getoond, samen met de uiteindelijke uitvoering. Maar ook later werk zoals het servies “√ 2” en een tafelloper met geometrisch patroon én de ontwerpen die daaraan vooraf gingen zijn te zien.

Gerrit W. Dijsselhof (1866-1924), een belangrijke exponent van de Nieuwe Kunst, de Nederlandse bijdrage aan de internationale Art Nouveau, maakte in Artis vele tekeningen van zijn favoriete diersoorten: vissen en vogels. In zijn atelier verwerkte hij de dierstudies in ontwerpen voor kunstnijverheid. Op de tentoonstelling is één van de topstukken uit Dijsselhofs oeuvre te zien: een batik met parelhoenders, samen met de ontwerptekening. Minder bekend is dat ook zijn vrouw, Willy Dijsselhof-Keuchenius (1865-1960) ontwierp. Zij borduurde onder andere waaiers, theemutsen, schorten en kussens die gretig aftrek vonden bij de Amsterdamse elite van rond 1900. Haar borduurontwerpen werden in 1981 aan het museum geschonken en zijn nu te herleiden naar objecten in de collectie kunstnijverheid.

T.A.C. Colenbrander (1841-1930), ontwerper voor de Haagse plateelbakkerij Rozenburg, ontwierp spraakmakende decors voor keramiek. De motieven voor die decors ontleende Colenbrander aan de natuur, vervolgens werkte hij deze uit in een expressief kleurenpalet. Zijn abstracties zijn gedurfd, maar de natuur is vrijwel altijd nog te herkennen. Het museum bezit een groot aantal van Colenbranders ontwerptekeningen en keramiek – niet alleen de definitieve uitvoeringen maar ook de biscuit gebakken versies waarop de ondertekening in waterverf te zien is. Deze drie stadia van het ontwerpproces worden getoond in een unieke opstelling. Glasserviezen ‘Peer’ en ‘Smeerwortel’ verraden al dat hun ontwerper, A.D. Copier (1901-1991) uitging van vormen in de natuur. Zijn ontwerptekening voor het servies Peer laat zien hoe Copier het steeltje van de peer terug laat komen in het achtkantige slijpsel van het been en de voet van het glas en hoe de doorsnede van de vruchtvorm zijn echo vindt in de bolle kelk. Ook bij het servies Smeerwortel is te zien hoe Copier de vorm van deze plant heeft weten terug te brengen tot een grondvorm die toepasbaar was voor een heel drinkservies. 

Theo van Hoytema (1863-1917) is vooral bekend van zijn kalenders en prentenboeken maar heeft ook incidenteel versieringen voor meubelen ontworpen. De vele dierentekeningen die Van Hoytema maakte, werden overgenomen op de meubelen en vervolgens ingekerfd. Op de tentoonstelling is een kamerscherm en een bankje te zien met papegaaien en kaketoes. Als voorstudie dienden vele kleine schetsjes, waar een wand mee gevuld zal worden.