Lucian Freud

Images for this exhibition

  • Lucian Freud, 'Esther', 1982-83, olieverf op doek, 36 x 31 cm., Particuliere collectie, © de kunstenaar
    © Lucian Freud

  • Zaaloverzicht van de tentoonstelling Lucian Freud in het Gemeentemuseum Den Haag (16 februari t/m 8 juni 2008), copyright: Gemeentemuseum Den Haag
    copyright: Gemeentemuseum Den Haag

Afgelopen op 08-06-2008

Wereldberoemd zijn zijn indringende en niets verhullende portretten en naakten. Met zijn scherpe, persoonlijke blik legt de Duits/Britse schilder Lucian Freud (1922) de verborgen gevoelens en gedachten bloot van degene die voor hem zit. Het gaat hem niet om oppervlakkige schoonheid of gelijkenis, maar juist om het eigenlijke wezen, om wat zich onder die oppervlakte afspeelt. Dit resulteert in indrukwekkende en zeer persoonlijke portretten van kwetsbare individuen. De eerste overzichtstentoonstelling in Nederland van deze eigenzinnige kunstenaar te zien in het Gemeentemuseum Den Haag.


Lucian Freud, kleinzoon van de psychiater Sigmund Freud, wordt in 1922 in Berlijn geboren. In de jaren ’30 verhuist hij met zijn ouders naar Londen en in 1939 verkrijgt hij de Britse nationaliteit. Na zijn opleiding in Londen en Hadleigh raakt hij al snel bevriend met Francis Bacon met wie hij ondermeer de ‘London School’ vormt. In 1954 vertegenwoordigt hij Groot Brittannië tijdens de Biënnale in Venetië met Bacon en Ben Nicholson. Sindsdien geldt hij als één van de grootste hedendaagse Britse kunstenaars.

Genadeloos

Tot in de jaren ’50 werkt hij in een vlakke, schematische stijl waarin weinig plaats lijkt voor de interpretatie van de schilder. Eind jaren ’50 verwisselt Freud zijn precieuze pencelen voor kwasten van varkensharen en gaat hij staand in plaats van zittend werken. Dit heeft grote invloed op zijn stijl: zijn schilderijen worden losser, het verfgebruik dikker, de modellen voluptueuzer en hij maakt meer gebruik van licht en schaduw. In deze voor hem zo kenmerkende stijl zet hij zijn modellen genadeloos neer. Voor sentimentaliteit of gêne is in zijn visie geen plaats. Hangbuiken, rimpels, wallen, onderkinnen en plooien, niets ontgaat hem. Toch maakt hij geen mechanische reproductie van wat hij voor zich ziet, hij maakt een autonoom kunstwerk waarbij hij niet zozeer streeft naar een gelijkenis met het model, maar naar een portret dat het model ís. Hij is niet alleen niets ontziend voor anderen, maar ook voor zichzelf. Toen hij hoorde dat hij misschien twee tanden moest missen, maakte hij meteen plannen voor een Zelfportret zonder voortanden.

Lucian Freud vraagt veel van zijn modellen. Ze moeten veel, vaak en langdurig poseren. De geportretteerde beïnvloedt volgens hem de gehele omgeving, dus ook als Freud aan een heel andere hoek van het doek bezig is, verlangt hij de aanwezigheid van het model in de juiste pose. Zijn onderwerpen zijn vaak mensen uit zijn directe omgeving: vrienden, familie, collegakunstenaars, kinderen of minnaressen waardoor zijn portretten en naakten een voelbare intensiteit uitstralen. Night Portrait, Face Down uit 1999/2000 is een intens schilderij van een naakt dat op haar buik schuin op een bed ligt. De vrouw ligt met haar ogen gesloten, kwetsbaar onder de blik van de schilder. 

Klassieke traditie

In een tijd dat abstractie en minimalisme in de schilderkunst hoogtij vieren, blijft Freud trouw aan zijn realistische manier van schilderen waarbij vorm en onderwerp diep geworteld zijn in de klassieke traditie. Zijn grote voorbeelden zijn grote meesters als Chardin, Constable en Frans Hals. Pas in de jaren ’80 met de herintrede van de figuratie in de schilderkunst, volgt ook een internationale doorbraak. In die periode werkt Lucian Freud steeds vaker op groot formaat waardoor zijn schilderijen aan monumentaliteit winnen. Het schilderij Leigh under the skylight uit 1994 toont een forse naakte man die van onderuit geportretteerd is. Het naakt uit een klassieke traditie, maar dan ruw, groot en indrukwekkend. Ook het imponerende vrouwelijke naakt Standing by the Rags, 1988/89, in bruikleen van de Tate Gallery, is in de tentoonstelling in het Gemeentemuseum te zien.

De tentoonstelling, die is samengesteld door gastcurator Catherine Lampert, is georganiseerd in samenwerking met het Irish Museum of Modern Art in Dublin en het Louisiana Museum of Modern Art in Denemarken. Bij de expositie verschijnt een rijk geïllustreerde catalogus (€ 29,95).