Jan van der Zee

Images for this exhibition

  • Jan van der Zee, Koeien, 1959. Linosnede,eigen druk in twee kleuren, 31 x 39 cm. Particuliere collectie

Grafiek
Afgelopen op 28-01-2007

De kunstenaar Jan van der Zee (1898-1988) heeft gedurende zijn leven een zeer omvangrijk oeuvre nagelaten dat zowel qua stijl als medium heel gevarieerd is. Hiertoe behoren schilderijen, litho’s, tekeningen, hout- en linosneden, aquarellen en meubilair. Nu stelt het Haags Gemeentemuseum één onderdeel van zijn oeuvre tentoon: zijn grafisch werk.

Jan van der Zee wordt geboren in Leeuwarden maar is voor het grootste deel van zijn leven woonachtig in Groningen. Zijn eerste tekenlessen krijgt hij van Jan Mankes en in 1913 begint hij zijn opleiding aan Academie Minerva in Groningen. Als hij in 1916 gemobiliseerd wordt om in de Eerste Wereldoorlog te vechten ontmoet hij Bart van der Leck, die later een grote bron van inspiratie blijkt te zijn voor zijn naoorlogse werk. Als Jan van der Zee zich In 1923 aansluit bij de Groninger kunstkring De Ploeg, gaat hij werken binnen het constructivisme en vormt hij samen met Wobbe Alkema en Hendrik Werkman de tegenhanger van het expressionisme. Anders dan de Russische constructivisten, die naast abstractie ook geïnteresseerd zijn in het toepassen van hun ideeën in de maatschappij, is Van der Zee echter voornamelijk geïnteresseerd in de esthetische elementen van deze beeldtaal. De composities die in deze tijd ontstaan, zijn opgebouwd uit abstracte, geometrische kleurvlakken en verbeelden veelal gebouwen en landschappen.

Van der Zee keert na 1926 terug naar het figuratieve werk. Zijn onderwerpen blijven het Groningse landschap en de stad zelf – voor de Tweede Wereldoorlog nog afgebeeld in een sober en donker koloriet, na 1945 met veel meer kleur. En hoewel Van der Zee binnen het figuratieve zijn onderwerpen toch ook weer begint te abstraheren, wordt het nooit helemaal abstract, zijn werk blijft altijd gebaseerd op de realiteit. Terugblikkend op zijn oeuvre is het Groninger landschap altijd de spil in zijn werk gebleven: boeren met hun paarden, havengezichten of het industriële landschap in de stad. Een ander terugkerend thema is het landschap en de steden van het Vlaamse Leie-stroomgebied, een gebied dat Van der Zee na de oorlog bezocht en dat veel indruk op hem maakte.

Het werk van Jan van der Zee is met twaalf werken vertegenwoordigd in de collectie van het Gemeentemuseum Den Haag, dat in 1960 al eens een tentoonstelling wijdde aan de houtsneden van de kunstenaar. Nu kan het publiek ook kennismaken met zijn grafische oeuvre, uit de collectie van het Gemeentemuseum, het Groninger Museum en uit familiebezit van de kunstenaar.