Draadglas

Images for this exhibition

  • Vaas met deksel, Nederlanden of Duitsland, façon de Venise, 1550-1650, Filigraanglas a fili en a retortoli
    Vaas met deksel, Nederlanden of Duitsland, façon de Venise, 1550-1650, Filigraanglas a fili en a retortoli

  • Trechterbokaal met tussen witte draden namen en data, Glas waarschijnlijk Hall (Tirol), façon de Venise, 1550-1564, Diamantgravure: Duitsland, 1564-1672, Filigraanglas a retortoli, nodus verguld
    Trechterbokaal met tussen witte draden namen en data, Glas waarschijnlijk Hall (Tirol), façon de Venise, 1550-1564, Diamantgravure: Duitsland, 1564-1672, Filigraanglas a retortoli, nodus verguld

  • Vaas 'Fazzoletto' (zakdoek), Fulvio Bianconi, uitvoering Paulo Venini, Venini & Co, Murano, ca. 1950, Filigraanglas a retortoli: a rete en a ballotini (witte en roze draden)
    Vaas 'Fazzoletto' (zakdoek), Fulvio Bianconi, uitvoering Paulo Venini, Venini & Co, Murano, ca. 1950, Filigraanglas a retortoli: a rete en a ballotini (witte en roze draden)

Venetiaans glas met witte en kleurige draden
Afgelopen op 09-06-2013

Wie denkt aan Venetië, denkt waarschijnlijk aan gondels, de San Marco, maskers én aan kleurrijk Venetiaans glas. Omdat de rijke glascollectie van het Gemeentemuseum Den Haag onlangs is aangevuld met twee zestiende-eeuwse Venetiaanse glazen, is tot en met 9 juni 2013 een tentoonstelling gewijd aan het zogenaamde filigraanglas. Draadglas – Venetiaans glas met witte en kleurige draden verduidelijkt aan de hand van prachtige stukken en filmmateriaal hoe deze intrigerende versieringstechniek wordt toegepast.

Filigraanglas is de benaming voor glas met ingesmolten witte draden. Bij deze techniek, die vanaf 1527 door Venetiaanse glasblazers uit Murano is toegepast, wordt gebruikgemaakt van rechte en spiraalvormig gewonden draden of combinaties daarvan. Tot in de achttiende eeuw hebben glasblazers in Murano op ongekend hoog niveau filigraanglas vervaardigd. De kostbare glazen werden over heel Europa verhandeld en het Gemeentemuseum Den Haag beschikt over een aantal prachtige exemplaren uit die tijd. Halverwege de negentiende eeuw pakken glasblazers, geïnspireerd geraakt door oude voorbeelden, de techniek weer op. Ze gaan dan ook gekleurde draden verwerken. In de tweede helft van de twintigste eeuw is de filigraantechniek wederom veel toegepast.

De techniek van filigraanglas is uiterst geraffineerd. Op de tentoonstelling wordt het proces aan de hand van een film inzichtelijk gemaakt. Kort samengevat komt het erop neer dat er eerst staafjes worden gemaakt van melkwit glas. Van een aantal staafjes samen maakt men – in allerlei variaties - spiralende draden. Pas daarna begint het eigenlijke maken van een glasobject waarbij veel verschillende staafjes worden gecombineerd. De Venetiaanse glasblazers beheersen de verfijnde techniek van het blazen en vormen van glas, waarbij de spiralen platter worden en de draadjes elkaar bijna lijken te raken. Er ontstaan op die manier virtuoze objecten.

De meest moeilijke techniek van het filigraanglas is de zogenaamde vetro a reticello-techniek, in het Nederlands netglas-techniek genoemd, die alleen is Venetië is toegepast. Hierbij zijn twee lagen met tegengesteld draaiende glasdraden kruislings op elkaar gesmolten. Omdat beide glaslagen door de opgesmolten draden wat geribbeld zijn, worden bij de samensmelting kleine luchtbelletjes ‘gevangen’. Draadglas – Venetiaans glas met witte en kleurige draden laat hiervan enkele meesterwerken zien.

Eén ruimte is gewijd aan een deel van de collectie Van der Lee die recent in bruikleen is gegeven. Jaap en Joanna van der Lee-Boers hebben sinds 1956 vol passie glas verzameld. Van der Lee heeft vastgelegd dat de collectie na zijn overlijden aan het Gemeentemuseum Den Haag wordt nagelaten. Ook heeft hij bij de Vereniging Rembrandt een fonds op naam in het leven geroepen. Dit fonds kan worden aangewend voor de aankoop van zeldzaam glas voor openbare collecties in Nederland, in het bijzonder die van het Gemeentemuseum. Hier is door het Gemeentemuseum Den Haag al vaak dankbaar gebruik van gemaakt, zowel voor de aankoop van oude Venetiaanse glazen als voor modern en hedendaags glas. De collectie Van der Lee bevat fraaie exemplaren van Engels, Duits en Nederlands glas met gravures met als hoogtepunt het zeventiende-eeuwse glas met een voorstelling van de ‘Slag van Leckerbeetje