Arnulf Rainer en Outsider Art

Images for this exhibition

  • Arnulf Rainer

Afgelopen op 12-03-2006

Arnulf Rainer (1929) verzamelt Outsider Art: werk van maatschappelijke buitenstaanders, psychopaten, schizofrenen en andere geesteszieken. De belangrijkste kunstenaars op dit gebied: Hauser, Soutter, Maly, Wölffli en Aloïse worden in samenhang met een verrassende selectie van Rainers eigen werk getoond. In de jaren zestig begint Reiner met het aankopen van werk dat later bestempeld zal worden als Outsider Art – ook wel Art Brut genoemd. Via zijn Tsjechische vrouw, een psychiater, koopt hij kunst aan bij inrichtingen in Polen, Hongarije en Tsjecho-Slowakije. In Wenen raakt hij bevriend met de psychiater Dr. Leo Navratil, die in het Klosterneuburg ziekenhuis (nu bekend als Guggin) getalenteerde patiënten, waaronder Hauser, de kans biedt zich fulltime te richten op de productie van kunstwerken. Rainer schaft tekeningen en schilderijen van Guggin-kunstenaars aan. Navratil op zijn beurt maakt exposities en publicaties en nodigt Rainer uit lezingen te geven op internationale medische congressen.

Begin jaren zestig produceert Rainer, via experimenten met drugs en alcohol die hem in een staat van waanzin brengen, verschillende tekeningen. Daarnaast raakt hij geïnteresseerd in ‘katatone verschijnselen’ - het willekeurig aannemen van bizarre houdingen - die met schizofrenie gepaard kunnen gaan. Ondanks het feit dat de invloed van de Outsiders moeilijk te ontkennen is, heeft Rainer zich nooit expliciet uitgelaten over de samenhang tussen zijn werk en dat van hen. In de tentoonstelling in het Gemeentemuseum zijn naast de rijke collectie Outsider Art, onder andere Rainers Face Farces te zien, maar ook verschillende overschilderingen van foto’s van Messerschmidts achttiende-eeuwse gebeeldhouwde expressieve koppen. Bijzonder is dat Rainer in de negentiger jaren niet alleen tekeningen en schilderijen van Outsiders bewerkt, maar enkele van hen ook over zijn werk heen laat schilderen.