Gemeentemuseum Den Haag verwerft eerste sculpturen Fred Sandback in Nederland

10-06-2014

 De Amerikaanse kunstenaar spant zijn kleurrijke draden van verschillende lengten tussen plafonds, vloeren, muren en hoeken van tentoonstellingsruimten. Hierdoor ontstaan,  door de illusie van vlakken, volumes en massa, ongrijpbare sculpturen. Beïnvloed door minimal art kunstenaars als Donald Judd en Sol LeWitt wist Sandback al tijdens zijn studietijd in de jaren zestig een eigen positie binnen de kunstwereld te verwerven. In de Nederlandse collecties bevinden zich geen sculpturen van Fred Sandback. Dit is een primeur voor het Gemeentemuseum. De nieuwe aanwinsten van zwart, wit en geel acryldraad beide ‘zonder titel’ uit 1969 en 1988 zijn aangekocht met de steun van het Mondriaan Fonds. De aankoop van het werk uit 1969 is bovendien mogelijk gemaakt dankzij een ruimhartige bijdrage van de Vereniging Rembrandt. Op dit moment zijn de werken in het museum te zien in de tentoonstelling Ingewikkelde beelden. Hierna krijgen de werken een ereplaats in de vaste collectiepresentatie Ontdek het Moderne, naast het werk van Carl Andre, Donald Judd en Lee Bontecou.

Sandback maakt sculpturen ‘zonder binnenkant’ die contouren van vlakken en volumes vormen in de ruimte. Hoewel hij vanuit een passie voor snaarinstrumenten aanvankelijk metaaldraad en elastiek gebruikt, laat hij massa en gewicht al snel los om met synthetisch garen werken te maken die aansluiten bij hun fysieke omgeving. Sandbacks werk weerspiegelt de intentie van minimal art: doordat de sculptuur een relatie aangaat met de ruimte, wordt de bezoeker zich meer bewust van deze plek. Het werk komt uitstekend tot zijn recht in het prachtige Art Deco gebouw ontworpen door architect H. P. Berlage. De kracht van het werk zit in de bewustwording van het werk, de ruimte waarin het zich bevindt én de herinnering daaraan na afloop. Juist omdat zijn beelden ook leegte omvatten, blijft de herinnering sterk nawerken.

 Volgens directeur Benno Tempel is de aankoop van de sculpturen van Sandback cruciaal voor de uitbreiding van internationale kunst in Nederlandse musea. “Minimal art heeft al lang een sterke band met ons land. In 1968 werd deze kunststroming in het Gemeentemuseum Den Haag voor het eerst in Europa getoond. De aanwezigheid van minimal art in de vaderlandse musea is dan ook significant, maar tot nu toe ontbrak het werk van Sandback. Daarmee zijn onze rijke museale collecties op dat punt eenzijdig. De sculpturen zijn dan ook een geweldige aanwinst voor ons museum en voor Nederland.”

Met de grootste Mondriaancollectie ter wereld is het Gemeentemuseum Den Haag de plek bij uitstek om het werk van Fred Sandback te tonen. De founding father van de abstracte kunst was een belangrijke inspiratiebron voor veel naoorlogse Amerikaanse kunstenaars zoals Donald Judd, Sol LeWitt en Fred Sandback. In zijn werk verwijst Sandback dan ook veel naar Mondriaan. De gespannen draden die parallel lopen aan de muur vormen een frame waartussen zich niets bevindt;  deze opstelling en de filosofische manier waarmee hij het begrip leegte verbeeldt, doen denken aan de lineaire schilderijen van Piet Mondriaan. Waar Mondriaan bovendien de indruk wekt dat zijn schilderijen ook buiten het doek voortgezet kunnen worden, speelt Sandback met de illusie dat de draden zich door de muren heen verder vertakken.

Fred Sandback wordt in 1949 geboren in Bronxville, New York en heeft al op jonge leeftijd succes. Hij studeert Filosofie aan Yale University en beeldhouwkunst aan de Yale School of Art waar hij gastcolleges volgt van onder andere Donald Judd. Tijdens zijn studie in 1968 krijgt hij al zijn eerste twee solo-exposities in Duitsland. Een daarvan is in de galerie van Heiner Friedrich in München, die in 1974 medeoprichter zou zijn van de Dia Art Foundation in New York. Ondanks het feit dat het werk van Sandback grote waardering oogst bij professionals is zijn naam bij het grote publiek minder bekend. In museale collecties in Nederland bevinden zich enkel werken op papier. Hij wordt vertegenwoordigd in internationale collecties, waaronder het Centre Pompidou in Parijs, The Museum of Modern Art in New York en Pinakothek der Moderne in Munchen. Sinds Sandback in Dia Beacon, New York een aantal vaste installaties heeft, is zijn populariteit bij het grote publiek sterk gegroeid.