Wonderkamers, twee herinneringen

Benno Tempel voor de camera
Jet van Overeem
21-10-2013

Starring Benno Tempel

Met de opening van Wonderkamers in het vizier denk je niet alleen na over het naderende begin van de totaal vernieuwde tentoonstellingsvleugel, maar op de schaarse stille momenten ook terug aan bijzondere dagen tijdens het maakproces dat ruim tweeëneenhalf jaar in beslag heeft genomen. Sommige herinneringen rollen dan eerder naar voren in je hoofd dan andere, merk ik. De filmopname voor de introductiefilm in de ontvangstruimte Wonderstart is zo’n herinnering.

Toen zich eenmaal had uitgekristalliseerd dat de interactieve game in Wonderkamers gedragen zou worden door een verhaal, was het voor mij zonneklaar dat maar één persoon in de film de hoofdrol zou kunnen spelen: Benno Tempel. In een verbeelding waarin de Wonderkamer-spelers net als curatoren een museumzaal gaan inrichten, zij het virtueel, en voorafgaand daaraan op allerlei manieren in het spel op de proef worden gesteld waarna zij hun inspanningen beloond zien worden door zelf te selecteren bruiklenen –kunstwerken, kan er natuurlijk maar één hun ‘opdrachtgever’ zijn: de directeur zelf. Op dat soort momenten zit het mee als je directeur zich aan zo’n idee overgeeft en dat deed Benno.

Een volle dag maakte hij zich vrij voor de filmopnamen waarop hij zich voegde naar het filmscript van schrijver Daan Remmerts de Vries. Aanvankelijk wat onwennig maar met ieder uur toenemende bravoure werkte hij zich met behulp van de autocue door zijn teksten heen. En volgde hij blindelings de aanwijzingen van regisseur Martin Grootenboer op, ook als hij tien keer een trap op en af moest, of al slippend op schoenen met leren zolen steeds weer de hoek om moest rennen op zaal, ten overstaan van verbaasd toekijkende museumbezoekers. De medewerkers in de meldkamer bij de beveiligingsmonitoren raakten er die dag niet over uitgepraat. Mijn taak bestond vooral uit aanmoedigen en waterflesjes aanreiken, met in mijn handen de vrijwel continu trillende mobiele telefoon van Benno, naar wie iedereen in het museum leek te zoeken die dag.

 

Opnames Wonderkamers film

Gebraden gehaktballen in het auditorium

Sfeervol en rustig samen eten aan een fraai gedekte tafel, daar komt het in menig huisgezin tegenwoordig niet van, of in ieder geval niet dagelijks. Weten waar een vingerkom voor is, hoe een soepterrine eruit ziet en wat een pattipan is - dat is iets geworden voor kenners. Gecombineerd met het feit dat de depots Kunstnijverheid in het museum uitpuilen van de meest fantastische serviezen, historisch en modern, zag ik hierin meer dan genoeg aanleiding om een van de dertien wonderkamers ‘Aan tafel!’ te dopen en samen met interactieontwerpers een spel te ontwikkelen waarin Wonderkamer-spelers virtueel een magische tafel kunnen dekken.

Ik koos in het depot tien serviezen uit de 18e eeuw tot aan de jaren ’80 van de 20e eeuw en verzon tien verschillende gelegenheden waarvoor je de tafel zou kunnen dekken. Met een tablet, de zogenaamde wondergids, kun je in deze wonderkamer naar eigen smaak een van de serviezen uitkiezen die staan opgesteld in wulps gevormde, glanzend witte wandvitrines. Dat servies zal zich na het scannen van de code op wonderbaarlijke wijze virtueel verplaatsen naar de tablet waarop je het, als ware het een dienblad, verplaatst naar een magische tafel. Daar is het zaak goed te onthouden welke serviesonderdelen er nodig zijn voor de bewuste gelegenheid om die vervolgens virtueel te plaatsen op de hotspots die oplichten op het tafelblad. Zou het niet fantastisch zijn als de setting tot leven kwam aan het einde van het spel, met echt van dat servies etende en drinkende personages waarvan je alleen de handen ziet, zo opperde tentoonstellingsvormgever Herman Kossmann. En ja, dat is het natuurlijk! En zo kon het gebeuren dat op een dag in het auditorium van het museum een complete studio rondom een tafel werd opgebouwd met een filmcamera loodrecht erboven. En ik al mijn tafelkleden van thuis mee naar het museum sleepte samen met eigen tafelzilver als stand-in bestek (het zilver uit de museumcollectie mag niet zonder handschoenen worden aangeraakt). De gehele afdeling Educatie had de avond voor de filmopnamen staan koken om voor filmgerechten te zorgen. Het auditorium geurde drie filmdagen lang (en langer) naar spruiten, gebraden gehakballen en rauwe vis. Vele pannen en tassen vol etenswaren deden er dienst tijdens de opnamen.

Het museale serviesgoed mocht voor één uitzonderlijke keer onder supervisie van het hoofd Collecties ‘echt’ worden gebruikt. De collectiemedewerkers van de afdeling Kunstnijverheid keken aanvankelijk als bevende rietjes toe, terwijl de ‘acteurs’ onder het oog van de camera speelden dat zij aan tafel zaten te eten (het voedsel moest over de schouders worden gedropt waar assistenten klaarstonden om het op te vangen). Maar ontspanden toen zij met eigen ogen zagen dat alles zich in volstrekte concentratie en met grote zorgvuldigheid voltrok.

Naar ‘handenmodellen’ hoefde niet lang te worden gezocht: het hoofd van de technische Dienst met handen als kolenschoppen figureerde in een filmpje met ragfijn porselein, de adjunct-directeur liet zich gedwee 18-eeuwse kanten manchetten aanmeten, de bleke huid van de project-assistent Wonderkamers bleek geknipt voor de spokenscène, mijn eigen tengere handen kwamen van pas in de romantische tafelscène en ook de collectiemedewerkers en het Hoofd Collecties speelden verheugd mee. Komt dat straks zien in Wonderkamers!