Sieb Posthuma (1960-2014)

Sieb Posthuma
Jet van Overeem
06-08-2014

‘Hij was geroerd en gelukkig; keek, keek en bleef maar kijken’, staat er in mijn dagboek op vrijdag 17 februari 2012. ‘Hij’ is illustrator Sieb Posthuma. En kijken deed hij die dag op de tentoonstelling van zijn tekeningen en schetsen voor het kinderkunstboek ‘Calder - de draad van Alexander’. Het zesde deel uit de serie die het Gemeentemuseum Den Haag sinds 2010 in geïnspireerde samenwerking met Uitgeverij Leopold uitbrengt.

Dit was nog vóór de besloten opening waarvoor al zijn vrienden uitgenodigd waren. Ik legde die dag de laatste hand aan zijn tentoonstelling in de kindermuseumzaal. Dat hij me de vrije hand had gegeven bij het samenstellen en inrichten ervan mag een wonder heten, want iedereen die Sieb kende, weet hoe snel hij bezorgd raakte als hij niet van A tot Z de regie had. “Samen inrichten gaat niet Sieb”, had ik hem vooraf uitgelegd, “jij maakt je tekeningen ook alleen”. Dat begreep hij. Op die allerlaatste dag van het inrichten kwam hij - in het begin wat nerveus - kijken hoe het was geworden, als altijd vergezeld door zijn man Ton Meijer. Ik had mij teruggetrokken in de gang om hen samen dat moment op zaal te gunnen en keek steels toe vanachter de glazen tussendeur. Ik heb mijn dagboek niet nodig om me te herinneren hoe stralend Sieb er rondkeek, maar het is goed dat het er is. De herinnering lijkt daardoor ruim twee jaar na dato meer wáár.

Sieb Posthuma aan het werk in de kindermuseumzaal
Negen dagen daarvoor, op 8 februari 2012, was het allemaal begonnen. De kindermuseumzaal stond er toen nog leeg en zielloos bij, de voorgaande tentoonstelling was juist uitgeruimd. Sieb had de wens geuit om een wandschildering te maken op zaal. En zo geschiedde. Sieb, Ton, een vriendelijke Vlaamse cameraman en ik sloten ons die dag op zaal in waar een warmtekanon stond te ronken om de dat jaar hevige winterkou uit de museumzaal te verdrijven. Ik was bezorgd dat Sieb last zou krijgen van koude handen. Hij had splinternieuwe kwasten meegebracht en verse flessen Oost-Indische inkt die hij mij verheugd liet zien. Terwijl de filmcamera draaide (Canvas TV maakte in die periode een prachtige documentaire over zijn werk) overzag Sieb allereerst in rust de grote witte wand. Daarna begon hij - met een decoratief Bretons gestreept shirt aan en i-pod-dopjes in zijn oren - helemaal linksonder op de wand, net boven de plint. Al snel baanden de zwarte lijnen zich trefzeker, vloeiend en ogenschijnlijk moeiteloos een weg over de bepaald niet gladde wand. Hier een tuin met pauw, daar ontstond een stad met wolkenkrabbers met tussendoor het figuurtje Alexander (vrij naar Alexander Calder. De tentoonstelling van diens werk vormde de aanleiding voor het kinderkunstboek). Het flatterende shirt en de oordoppen gingen al snel uit. Soms was het een poos stil, dan weer overlegden we, of deed Ton een maffe act tussendoor. Aan het einde van de dag was er een wandschildering die de hele museumzaal tot leven bracht.

Sommige kunstenaars geven in hun werk uitdrukking aan de donkere kant van het bestaan, anderen kiezen voor ‘het licht’. Sieb behoorde tot de laatste categorie, maar kende ‘het donker’ van heel nabij zoals hij meermaals heeft verklaard in interviews. Wat hij wilde met zijn tekeningen was vrolijkheid en fantasie verbreiden, mensen overtuigen van de gelukkige kant van het leven. Maar niet alleen anderen, denk ik nu, zeker ook zichzelf. Zijn tekeningen gaven ook hém vreugde. En die had hij nodig. Zoals je door grappen te maken op een dag dat je je somber voelt ook jezelf in een betere stemming brengt. Om zijn werk te kunnen maken en het dreigende donker op afstand te houden had Sieb geluk, schoonheid en veel aandacht nodig. Een kwetsbaar evenwicht. Misschien is dat het wel wat de illustraties van Sieb Posthuma hun bijzondere sprankel verleent: lichtheid als antwoord op de zwaarte. Zoals complementaire kleuren die elkaar verhevigen.

‘Maar wat Alexander het liefste deed was zomaar iets maken. Iets waar je om moest lachen.’ Uit: Calder - De draad van Alexander, 2012

Zondag 3 augustus 2014 werd bekend dat Sieb Posthuma op 54-jarige leeftijd is gestorven.