HET PORTRET VAN LILY CLIFFORD

Jan Toorop, Portret van Lily Clifford, 1902.
Susan Adam
10-12-2013

Ruim 170 tekeningen van Jan Toorop (1858-1928) heeft het prentenkabinet van het Gemeentemuseum Den Haag in haar collectie. Velen zijn de afgelopen jaren door mijn handen heen gegaan, maar dit portret van Lily Clifford verrast mij keer op keer. Het is de opvallende groene achtergrond die ervoor zorgt dat het werk direct in het oog springt.

Dit portret in krijt en potlood  is een van de mooiste die Jan Toorop heeft gemaakt. Het kleurgebruik en de ongelooflijke precisie vallen direct op. Lily Clifford is en profil weergegeven, haar huid bijna doorzichtig en haar haren goudbruin.  De hooggesloten gele blouse met decoratieve details op de kraag steekt prachtig af tegen de groene achtergrond.

Toorop maakte ontelbaar veel portretten, veelal in opdracht. Het leverde hem vrij gemakkelijk geld op. Dit betekende  echter niet dat hij het niet graag deed. Hij was zeer content als een portret goed gelukt was. In 1902 schreef hij over zijn portretkunst: “Portret maken vind ik streng werk en houd mijn bol goed bezig”. Toorop wilde dan ook “de ziel laten uitstralen”, want “als een portret innerlijk gelijkend is, dan volgt de uiterlijke gelijkenis vanzelf”. Portretten van vrouwen ten voeten uit komen in zijn oeuvre dan ook niet of nauwelijks voor. Het gezicht bleef voor hem bepalend.

Jonkvrouwe A. Cécile Amélie J. Clifford (1884-1961) poseerde voor Toorop toen zij 18 jaar oud was. In Den Haag, haar woonplaats, zoals vermeld staat in de rechterbenedenhoek en op de achterzijde van de tekening. Lily Clifford was de stiefdochter van Charles Storm van ’s Gravesande, een Haagse kunstenaar en goede bekende van Toorop. Hij gaf waarschijnlijk opdracht tot het portret want toen de tekening in 1904 voor het eerst tentoongesteld werd, bij kunshandel Buffa in Amsterdam, stond Storm van ’s Gravesande  vermeld als eigenaar. Later kwam het portret in Lily’s eigen bezit. Zij schonk het in 1962 aan het Gemeentemuseum Den Haag.