Schatgraven: Julie De Graag (1877-1924)

Susan Adam
25-02-2013

In 2005 werd ik gegrepen door het werk van Julie de Graag. Een jong echtpaar uit Den Haag bleek het werk van deze relatief onbekende kunstenares te verzamelen en wilde hun verzameling graag aan het museum laten zien. Ik ontving hen in de studiezaal en bekeek de werken. Niet toevallig was op dat moment in het prentenkabinet de tentoonstelling Van dieren, dorpen en landschappen te zien waar enkele werken van Julie de Graag werden tentoongesteld. De verzameling die het echtpaar kwam laten zien, was prachtig. Ik was onder de indruk.

 

Julie de Graag is geboren en getogen in Den Haag maar werkte in de omgeving van Laren. Zij koos haar onderwerpen dichtbij huis:  planten, dieren, portretten  en dorpsgezichten.  Een vrouwelijke graficus was in die tijd nog een zeldzaamheid. Des te meer is het bewonderenswaardig hoe bekwaam zij was. Haar werk bleef ook in haar eigen tijd niet onopgemerkt: ze was een van de kunstenaars die bescherming genoot van de Haagse kunstpaus H.P. Bremmer. Ze had contact met de beeldhouwer Joseph Mendes da Costa en met Bart van der Leck. Helaas is haar oeuvre bescheiden. Ze had een zwakke gezondheid, leed aan depressiviteit en pleegde al jong zelfmoord.

 

 

 

Het werk van Julie de Graag doet sober en eenvoudig aan. Wie echter goed kijkt, ziet de vele details en uiterste verfijning – details zijn soms op de millimeter gesneden in fijn kopshout, dat door zijn hardheid veel lastiger te bewerken is dan langshout, maar veel fijnere drukken tot resultaat geeft.  De mogelijkheden van de houtsnede  – zoals arcering, lijnenspel en het contrast tussen zwart en wit – worden optimaal benut wat leidt tot een expressieve, krachtige beeldtaal.

 

De Graag wordt nog wel eens verweten dat het werk onpersoonlijk is. Voor mij is niets minder waar: kijk eens naar het werk Dood Vogeltje uit 1917. Hoe teer en gevoelig dit onderwerp is vastgelegd; het naar achter hellende kopje met het spitse snaveltje, de stramme pootjes en het zachte verendek. Voor mij getuigt dit werk juist van een en al emotie. 

 

 

 

 

Werk van Julie de Graag  is opgenomen in verschillende musea In Nederland: het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, Museum Boijmans van Beuningen en het Gemeentemuseum. Wij bezitten de grootste collectie: vrijwel het hele grafische oeuvre (circa zestig verschillende werken), een twintigtal tekeningen (voorstudies) en een schilderij.  Haar werk is wat mij betreft een van de verborgen schatten in het depot.